Paul Gauguin @ Van Gogh Museum

Nederland hangt vol met posters over de expositie van Paul Gauguin (1848-1903) in het Van Gogh Museum. Gauguin was een vriend van Vincent van Gogh, al is vriend mischien niet het goede woord: de ruzies met Gauguin waren de reden dat Van Gogh zijn oor eraf chopte. Paul Gauguin is van groot belang geweest voor de kunstgeschiedenis omdat hij als één van de eerste op zoek ging naar een primitievere vorm van kunst en leven. De hoogdravende titel van de expositie, Doorbraak naar moderniteit, schept hoge verwachtingen die helaas niet worden waargemaakt.

In 1889 werd in Parijs een wereldtentoonstelling georganiseerd met de Eiffeltoren als bekendste overblijfsel. Ook de beeldende kunst kwam aan de orde, maar zoals dat gaat was het niet de moderne kunst van Gauguin en zijn vrienden, maar de gevestigde academische kunst. In de rebelse traditie van Courbet en Manet hadden Gauguin en zijn vrienden (later bekend geworden als de school van Pont-Aven) een eigen expositie georganiseerd in een café van de heer Volpini. Gauguin maakte voor deze expositie een serie van 11 prenten op knalgeel papier, later bekend geworden als de Volpini serie. Deze serie is het middelpunt van de expositie in het Van Gogh museum.
De eerste helft van de tentoonstelling laat de prenten uit de Volpini serie zien, een aantal van de schilderijen van de wereldexpositie en een aantal schilderijen uit de expositie van Gauguin en zijn vrienden.

Verder had het museum blijkbaar moeite met het invullen van de grote zaal. De zaal staat vol met stoelen, waarschijnlijk om – tevergeefs - een café sfeer op te roepen. Of zijn ze bestemd voor het oude publiek dat op deze manier even bij kan komen? Het publiek is namelijk verschrikkelijk oud! Het lijkt wel alsof het tijdgenoten van Gauguin zijn die een oude vriend komen opzoeken.

Ik besluit naar de bovenverdieping te gaan. Daar zal het vast rustig zijn, want die oude lichamen doen er een uur over om de trap op te komen. De bovenverdieping is beter ingericht. De zaal is verdeeld in vier categoriën. De categoriën komen overeen met de vier onderwerpen die in de Volpini serie worden gebruikt. Dit zijn: Bretonse boerinnen, exotische oorden, baadsters en vrouwen uit Arles. Bij elke categorie hangen naast prenten uit die serie, ook nog andere onderwerpgerelateerde schilderijen van Gauguin. Deze vier thema’s blijven Gauguin zijn hele leven fascineren.

De Volpini serie werd in 1889 geëxposeerd in een café, waar je een map met de prenten kon opvragen bij de barman. Een leuk detail is dat de tentoonstellingsmakers vier reproducties van de map hebben gemaakt, zodat je de map kunt doorbladeren zoals oorspronkelijk de bedoeling was.
Gauguin was een geweldige schilder en dat wordt door een aantal van de werken op de tentoonstelling weer bevestigd. Ook wordt een duidelijk beeld geschetst van de interesses van Gauguin. Maar wat nu precies de doorbraak naar moderniteit was, moet je zelf uit zien te vinden. En dat is lastig voor de gemiddelde toeschouwer. Laat je niet indoctrineren door de vele aanwezige posters. Gauguin is geweldig en de tentoonstelling is aardig, maar geef je vrije middag er niet voor op.

De tentoonstelling is t/m 6 juni te zien in het Van Gogh Museum te Amsterdam.
Klik hier voor meer informatie.