Tobias Rapp - Het machtige nachtleven van Berlijn

Precies een jaar geleden, in februari 2009, presenteerde de Duitse schrijver Tobias Rapp een indrukwekkend portret van het nachtleven in zijn thuisstad Berlijn. Niet alleen beschreef hij in zijn boek Lost and Sound hoe een week uitgaan er in de Duitse hoofdstad uitziet, ook onderstreepte hij het economische belang van underground clubs en de vele buitenlandse technotoeristen (de zogenaamde 'Easyjetset') die er op af komen. Berlijn is anders vergeleken met de commercieel uitgebuite jaren 90, zo betoogt hij op aanstekelijke wijze. “Uitgaan is mainstream geworden, de muziek is echter nog altijd underground -een unieke combinatie.”

Onlangs verscheen er een Engelstalige versie van Rapp's boek. Uitgebracht door platenlabel Innervisions (bekend van dj/producers Âme, Dixon en Henrik Schwarz), waar al snel het besef was ontstaan dat ook niet-Duitsers dit eigentijdse boek moeten lezen. “Ik had het niet verwacht", zegt Rapp nu. “Toen ik met het boek bezig was wist ik niet zeker of iedereen het wel interessant zou vinden hoe ik het nachtleven in Berlijn ervaar. Maar als je het breder trekt en bedenkt hoeveel buitenlanders er elk weekend naar Berlijn komen voor de clubs en feesten, kan ik begrijpen dat ook niet-Duitsers dit zouden willen lezen.”
Tobias Rapp, tegenwoordig chef popmuziek bij het toonaangevende Duitse magazine Der Spiegel, heeft met Lost and Sound; Berlin, Techno und der Easyjetset (zoals de volledige titel luidt) ook niet zomaar de excessen van het Berlijnse nachtleven beschreven. Als nachtbraker sinds de vroege jaren 90 registreert hij simpelweg wat er gebeurt, wat er is veranderd en, vooral, waarom dat is gebeurd. “Na de val van de muur had Berlijn een avontuurlijke dancescene”, vertelt hij. “Overal doken clubs op in oude, verlaten panden, zowel de flyers als de locaties waren altijd zeer apart. Met de opkomst en neergang van de Love Parade ging de hele scene kapot. Er was ineens een commerciële bovenlaag; techno dook op in de hitlijsten, waardoor de underground scene haar waarde verloor.”

Begin 21e eeuw startte 'het nieuwe uitgaan', zoals Rapp het huidige nachtleven omschrijft. Aan club Ostgut, een voormalige fetisj gay club, werd de Panorama Bar toegevoegd, een plek waar iedereen terecht kon voor de betere techno en minimal. “Toen dit pand moest worden gesloopt vanwege de bouw van een O2 Arena verspreidden de mensen van de club zich over de stad”, herinnert Rapp zich. “Toen begon de zogenaamde 'naughthies' (zoals Rapp de jaren nul noemt) gekte. Originele feesten op onverwachte locaties, een wilde tijd.”
In navolging van Ostgut opende in 2004 de club Berghain/Panorama Bar, vlak achter het Berlijnse treinstation Oost. Het betekende de start van een nieuwe fase, eentje waarin de meest toonaangevende clubs zich verzamelden in één deel van de stad. Zo zijn Bar 25, Watergate, Weekend en Club der Visionäre allemaal langs één uitgestrekte weg te vinden. Deze 'Clubmeile', zoals Rapp dit in zijn boek omschrijft, domineert momenteel het gehele uitgaansleven in de stad.
“Uit alle hoeken van de wereld komen partygangers tegenwoordig naar Berlijn om los te gaan in deze clubs”, zegt hij. “En dat levert de stad geld op. Geld dat ze hier goed kunnen gebruiken; de stad is namelijk niet rijk. Er zit hier geen dominante industrie waar we van kunnen leven. Het enige waar Berlijn op drijft is kunst, techno en de regering die hier zetelt. Zo wordt er zorgvuldig omgegaan met de technoscene hier en krijgen de clubs alle steun en begrip van de bestuurders.”

Is Rapp echter niet bang dat de commercie het net als in de jaren 90 zal overnemen, waardoor de underground, het hart van de scene, haar originaliteit en dus aantrekkelijkheid zal verliezen? “Ik denk het niet. In de jaren 90 ging de techno hier kapot door commerciële bewegingen in de muziek zelf. Dat heb je nu niet; de technoclubs zijn misschien algemeen geaccepteerd, waardoor ze mainstream genoemd zouden kunnen worden, maar gek genoeg is de muziek die er wordt gedraaid nog altijd underground. Het is een wonderlijke combinatie; de macht ligt nu bij de clubs, die enerzijds de bestuurders aan hun kant hebben, maar anderzijds artistiek hun eigen weg kunnen blijven volgen.”
Zodoende gaat Rapp nog altijd met plezier naar club Berghain (“mijn favoriete club, het blijft me verrassen”), zonder zich zorgen te maken over de toekomst. “Ik zie de komende tijd weinig veranderen. Er zullen wel wat meer illegale feestjes in Berlijn opkomen, maar de toonaangevende clubs zullen niet weggaan, daarvoor gebeurt te weinig in de economische situatie.”

Toch zijn er wensen om het oude, oostelijke deel van de stad te herbouwen. “Ja, vroeger was het commercie, nu zijn het stadsontwikkelaars die de technoscene bedreigen. Maar ook al wíllen ze graag de 'clubmeile' volbouwen, wie wilt op dit moment die kantoren huren? De regering ziet dat ook; die heeft hier liever toeristen dan kantoorpanden die niemand wil. Ze staan dus nog aan onze kant. Ze zeggen zelfs; blijf underground anders gaat het kapot.” Een prettige situatie, die als het aan Rapp ligt, nog heel lang mag duren.

AKG (www.akg.com), bekend van de kwalitatief hoogwaardige audio koptelefoons en oa. professionele microfoons, ondersteunt de exclusieve lezingen over het boek Lost and Sound van Tobias Rapp. Naar aanleiding hiervan zijn op Dance.nl momenteel ook AKG-koptelefoons te winnen -check hiervoor de winacties.

De Engelstalige versie van Lost and Sound is verkrijgbaar via Innervisions.

txt Nico van der Plas
imgs = (van boven naar beneden) Watergate Club (credit Mike Breeuwer), Lost and Sound-cover, Tobias Rapp, club Berghain